Page 15 - Haydarpaşa Lisesi Sempozyumu - 27 Nisan 2017
P. 15

TÜRK MODERNLEŞMESİNİN EĞİTİM ALANINDAKİ
            SÜRECİNDE HAYDARPAŞA LİSESİNİ HAZIRLAYAN
              TARİHSEL GELİŞİM ve REFORM HAREKETLERİ

          Ömer Faruk YELKENCİ *
          Uzun dönemler süren üstünlüğünü Batı’ya yani Avrupa’ya kaptıran Osmanlı
       Devleti için hikâye askerî alandaki üstünlüğü kaybetmekle başlamıştı. Bu durumu
       düzeltme  ihtiyacı  beraberinde  reformları,  reformlar  da  beraberinde  Batılı  tarzda
       askerî okulları getirmişti. İşte ilk reform hareketlerinin bu sonuçları, Türk eğitiminin
       modernleşmesi sürecinde belirleyici olmuşlardır. Bu noktada Türk modernleşmesinin
       Osmanlı kökenlerinde eğitim sistemimizde öne çıkan mühendislik eğitimi, tıp eğitimi
       gibi  alanları  da  askerî  ihtiyaçlar  belirlemiştir.  Bunun  için  askerî  okullar  eğitimin
       modernleşmesinde çok önemli bir rol oynamıştır. O kadar ki sonuçları itibarı ile
       konuya baktığımızda, ülkemizde tıp ve mühendislik eğitiminin çok talep edilmesinin
       sebeplerini ararken bahsi geçen yükseköğretim alanlarının bu tarihsel geçmişini göz
       önünde bulundurmamız işimizi kolaylaştıracaktır.
          İşte tam bu alandaki modernleşme çalışmalarının bidayetinde, 1827 yılında
       kurulan  Tıbhane  ve  Cerrahhane-i  Amîre’nin  ve  askerî-maarif  alanlarında
       yapılan  reformların  da  devamı  olarak  ortaya  çıkan  Mekteb-i  Tıbbiye-i  Şahane,
       II.Abdülhamid’in  doğum  günü  olan  6  Kasım  1903  Cuma  günü  açılmış  oldu.
       1934  ile  1984  yılları  arasında  Haydarpaşa  Lisesine  dönüştürülen  ve  Osmanlı
       Devleti’nin  son  şaheseri  sayılabilecek  olan  bu  binanın  mimarî  tasarımlarını
       Levanten bir İstanbullu Alexandre Vallaury ve İtalyan Raimondo D’Aronco isimli
       mimarlar yapmıştır. Bina Haydarpaşa Askeri Hastanesi ve Selimiye kışlası mimari
       tarzıyla uyum içinde, 80 bin metrekarelik arsa üzerinde inşa edilmiştir. Dörtkenarı
       koridorlarla çevrili dikdörtgen bir iç avlusu ile 54 bin metrekarelik inşaat alanına
       sahiptir. 1903-1909 yılları arasında Askeri Tıp Mektebi iken bu tarihten sonra sivil
       tıp mektebi olarak da hizmet veren bu binanın Haydarpaşa (Erkek) Lisesi olarak
       kullanılmasının Haydarpaşa Lisesi kimliği üzerindeki tesiri yadsınamaz bir gerçektir.
          Ayrıca günümüzün öğretim basamaklarına göre belirlenmiş eğitim teşkilâtının
       temelinin aynı yıllarda, 1879’da II. Abdülhamit dönemi eğitimin modernleşmesi
       esnasında  oluşması,  dönemin  Kabataş,  İstanbul,  Galatasaray  gibi  okullarının
       yanına  Cumhuriyet  sonrasında  1934’te  Haydarpaşa  (Erkek)  Lisesini  ekleyerek
       eğitim sistemimize bir başka ekol, yeni bir gelenek kazandırmıştır.
          Anahtar Kelimeler: Haydarpaşa Lisesi, Türk modernleşmesi, eğitim reformları,
       askerî reformlar.
          * İstanbul Millî Eğitim Müdürü


                            Bir Ekol Olarak Haydarpaşa Lisesi ve Türk Eğitimindeki Yeri
   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20